الشيخ المفيد ( مترجم : محلاتى )
مقدمهء مترجم 12
الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد ( فارسى )
دلپذير و جامعى در آورد ، و مسائل متفرقهء آن را جمع آورى كرده بطور دقيق و مشروحى تجزيه و تحليل كرد و با رنج زيادى كه در اين راه متحمل شد قواعد اصولى را مرتب ساخت ، و كتاب كوچكى كه مشتمل بر تمام مباحث علم اصول بود تصنيف كرد ، و بگفته علامهء صدر در كتاب تأسيس الشيعه تمامى آن را شاگردش شيخ ابو الفتح كراجكى در كنز الفوائد درج كرده است « 1 » . در علم كلام نيز تصنيفاتى براى شيعه نمود و بحث در مسائل كلامية و راه و رسم مناظره را بشاگردانش ياد داد . و همچنين در ساير موضوعات اسلامى و فنون مختلف بحث و نگارش پرداخت و چنانچه در بخش ( 8 ) بيايد در موضوعات گوناگون كتابها و رسالههائى تأليف كرده است . و نه تنها شيعهء آن زمان را بىنياز كرده مرهون زحمات خويش نمود بلكه از زمان او تا بامروز تأليفات گرانبها و مكتب او مورد استفادهء دانشمندان شيعه قرار گرفت و حق بزرگى به گردن آنان پيدا كرد . شاگردان مفيد نيز مانند شيخ طوسى و سيد مرتضى و ديگران كه پس از او آمدند هر كدام در تقويت اين مكتب كوشيدند و از اجماع و عقل و ساير ادله در مباحث فقهى كمك گرفتند و با اين كار خدمت بزرگى بفقه شيعه كردند . و بعبارت سادهتر خود را در برابر اهل سنت بسلاح روز مجهز ساختند :
--> ( 1 ) تأسيس الشيعه ص 312 .